Geschiedenis

De geschiedenis van Nijeholtpade

In het jaar 1399 werd Nijeholtpade voor het eerst in geschriften genoemd, meer dan 600 jaar geleden dus. Maar ongetwijfeld is het dorp nog iets ouder. Buurdorp Oldeholtpade wordt in 1204 voor het eerst genoemd, dan nog onder de naam Holenpathe. De naam Holenpathe betekent ‘pad door de diepte/de laagte’. In 1320 wordt het nog steeds zo genoemd, dus zonder de toevoeging ‘olde’. Blijkbaar was er toen van Nijeholtpade nog geen sprake en is het dorp als dochternederzetting van Oldeholtpade ontstaan tussen het jaar 1320 en 1399, het jaar waarin het voor eerst in de geschriften genoemd wordt.

Nijeholtpade was niet het enige dorp dat tussen Oldeholtpade en Oldeberkoop gesticht werd. Vanuit Oldeberkoop (Brocope) ontstonden twee dochternederzettingen: Ostbrocop (het huidige Nijeberkoop) en Westbrocop (Westnijeberkoop). Westbrocop wordt in 1542/1543 nog als dorp vermeld, maar is later opgegaan in Nijeholtpade.

Het oudste gebouw in Nijeholtpade is de kerk, die dateert uit ongeveer 1525. De voorheen Rooms-katholieke kerk was gewijd aan de heilige Nicolaas. In de kerk hangen twee klokken uit de jaren 1598 en 1611. De preekstoel en het orgel werden in 1883 gemaakt. Onder de houten vloer liggen twee grafzerken van leden van het geslacht Lycklama à Nijeholt uit 1627 en 1643. Het dorp gaf zijn naam aan dit geslacht, dat een kleine stins in het dorp bewoonde. Deze stins, met de naam Friesburg of Leemburg (of Lieuwenburg, zie hieronder) stond aan de huidige Vriesburgerweg op de plaats waar nu de familie Van der Wal woont (voorheen de familie Nell). De stins werd door Gelderse troepen in 1514 belegerd en verwoest. De familie Lycklama à Nijeholt leverde verschillende grietmannen voor zowel West- als Ooststellingwerf.

Huis Lieuwenburg

De landschaps- , dorpsgezichten- en huizentekenaar Jacob Stellingwerf vermeldt onder een van zijn tekeningen van adelijke woonhuizen: "Het Huis Liewenburg onder Oldeholtpade in de grieternij van Stellingwerf westeinde, behorende den heere Augustinus Lyklama … Nijeholt 1724". Onder Oldeholtpade is echter geen state/stins Lieuwenburg bekend, dus moet dit een foutje van de tekenaar zijn geweest. Waarschijnlijk is hij via Oldeholtpade via de velden naar de state/stins gelopen, zonder te weten dat hij zich op het grondgebied van Nijeholtpade bevond.
'Friesland en deszelfs gantse Geleegenheid vertoont in een Geografisch Woordenboek' anno 1736 noemt een onder Nijeholtpade gelegen state/stins met de naam Lemenburg en W. Eekhof vermeldt op zijn kaart van 1850 op een plek iets ten noorden van de Slingerweg de namen "Friesburg later Leemborg".

Meer hierover op link: http://home-1.tiscali.nl/%7Esb074257/famnaam.htm

Huis Lieuwenburg

Oude kaart van NYEHOLTPADE en OLDEHOLTPADE (Stellingwerf Westeinde) en de plek van de Lieuwenburg

Het gebouw waar voorheen (tot aan 2006) OBS t Holtpad in gevestigd was dateert uit 1895. Voor die tijd stond er een school op de plaats waar de bakkerij van Boterkooper was. Nog weer eerder was er alleen een winterschool.

Aantal inwoners

Door de jaren heen is het aantal inwoners van het dorp gestaag gegroeid:

  • 1811: 121 personen
  • 1858: 228 personen
  • 1875: 269 personen
  • 1890: 281 personen
  • 1996: 428 personen
  • 2002: 451 personen
  • 2010: 488 personen 

Uit een beschrijving van de toenmalige hoofdonderwijzer T. van der Meer weten we dat er in 1858 40 kinderen naar school gingen. Ter vergelijking: in 2004, nu er bijna een keer zoveel inwoners zijn, zijn dat er 60. Van de 228 inwoners in die tijd was de verdeling man-vrouw precies gelijk: 114 mannen en 114 vrouwen. Zij woonden in 39 huizen, bijna allemaal boerenbedrijfjes. Op 15 inwoners na was iedereen hervormd. In die tijd waren er drie ‘bedeelden’ in Nijeholtpade.

De geschiedenis van de Stellingwerven

Waar de Stellingwervers oorspronkelijk vandaan komen is helaas niet met zekerheid te zeggen. Er bestaat alleen een verhaal dat ‘we’ voor één van de kleinzonen van Karel de Grote naar deze streek gevlucht zouden zijn vanuit een streek ten zuiden van Hannover in Duitsland.
De naam Stellingwerf wordt voor het eerst vermeld in 1309. Werf betekent: plaats waar recht wordt gesproken. En stelling betekent: bestuurder. Stellingwerf werd bestuurd door drie stellingen, die jaarlijks werden gekozen. Van 1309 tot 1504 was Stellingwerf een onafhankelijke boerenrepubliek, de ‘Vrije Natie der Stellingwerven’. Daarvoor hoorde het bij Drente en was het westelijk georiënteerd op Steenwijk. In 1504 werd Stellingwerf ingedeeld bij Friesland. In 1517 werd Stellingwerf gesplitst in twee grietenijen: Oost-Stellingwerf en West-Stellingwerf.

De kerk van Nijeholtpade in de zestiger jaren van de vorige eeuw

Stellingwerfs volkslied

(tekst H.J. Bergveld, mez. H. Bokelman)

In ‘t Stellingwarfse laandschop
mit greide, bouw en struuk,
mit wallegies en heide,
mit overoold gebruuk,
mit essen en mit maoden,
mit vaorten, sluus an sluus,
in ’t laand van Lend’ en Tjonger
daor vulen wi’j oons thuus.


mar ok gien Drenten meer.
Mar in oons dörp of buurtschop,
daor helpen wi’j mekeer.
En waor wi’j ok belanen,
d’r blift een starke baand
mit oons geboorteplakkien
oons Stellingwarver laand.

 

Tedoc